ريشه‌هايِ اعتراضاتِ اخير در مصر
09:47:02 - 1398 يکشنبه 14 مهر
شوراي راهبردي روابط خارجي

دکتر مجتبي اماني با بيان اينکه کاستنِ موضوعِ تظاهرات و نارضايتيِ مردم در مصر و ارتباطِ آن با افرادي مانند آقاي «محمدعلي»، و او را ميدان‌دارِ تظاهرات تصور کردن مقداري دور از واقعيت‌هايِ موجود مصر است، گفت: «مصر از زمان سقوط آقاي مرسي و کشتاري که از طرفدارانِ او درخيابان‌هاي قاهره شد، خواه ناخواه واردِ دوره‌اي از خشونت شده است.»

وي افزود: «خشونت‌هاي دولتي گرچه از اواخر سال 1392 باعث شد که تظاهرات در مصر رو به کاهش برود، اما در عينِ حال با توجه به روحيۀ انتقام‌جويي که در جامعۀ مصر بسيار شايع است، از همان زمان هم اين پيش‌بيني بود که در هر حال خشم افرادي که بستگان و همفکرانِ آن‌ها در خيابان‌هايِ قاهره کشته شدند و يا ده‌ها هزار نفري که به دنبالِ سقوط مرسي دستگير شدند و در زندان‌هايِ مصر به‌سر مي‌بردند، زمينه‌اي بالقوه برايِ اين است که به هر بهانه‌اي مردمِ ناراضي از عملکرد السيسي و افرادي که طي ساليان اخير خواسته‌هايِ آن‌ها سرکوب شده به هر بهانه‌اي به خيابان‌ها بريزند و به‌رغمِ مزاحمت نيروهاي امنيتي مصر سعي کنند، همان خواسته‌ها را دنبال کنند.»

اين ديپلماتِ پيشين کشورمان ادامه داد: «در شرايط کنوني آقاي محمدعلي از اين زمينه‌ها استفاده کرد. او توانسته صرفاً اين موج را در جامعۀ مصر جا بيندازد تا افراد ديگري که بسيار بزرگتر از خود محمدعلي هستند، درصدد باشند که سوار بر اين موج شوند و اهدافِ خود را دنبال کنند.»

وي با بيان اينکه دربارۀ کساني که مي‌خواهند سوار اين موج‌ها شوند، گمانه‌زني‌هايي وجود دارد، توضيح داد: «نبايد توقع داشت که در دورۀ 30 سالۀ حکومت مبارک در مصر احزابِ واقعي در اين کشور شکل گرفته باشند. آنچه ما از تعددِ احزاب در اواخر دوره مبارک مي‌بينيم، يک سري احزابِ نمايشي بود، اما آن احزاب و جمعيت‌ها و گروه‌هايي که توانستند در دورۀ انقلاب مصر خود را تثبيت کنند، اکثراً بعد از مرسي با انواع و اقسامِ تنگ نظري‌ها و برخوردهايِ دولت السيسي مواجه شدند و آن‌ها اساساً با اين رويکرد که برکناريِ مرسي غيرقانوني بود و او رئيس‌جمهور قانوني کشور است، هيچ گونه مشارکتِ سياسي نداشتند.»

دکتر اماني در همين حال گفت: «البته هستند احزابي که در زمانِ مبارک هم احزابِ مخالف ناميده مي‌شدند؛ اما قدرت و نفوذِ آن‌ها نسبت به قدرت و نفوذِ اسلام گرايان و طرفدارانِ اجراي احکام اسلامي بسيار کم است. آنچه الان قوۀ محرکۀ تظاهرات در مصر مي‌تواند باشد و مي‌تواند جرياني شکل دهد، طرفداران اخوان هستند که آن‌ها هم به ميدان آمده‌اند، اما در هر حال لبۀ تيز نيروي نظامي و امنيتي و پليسي مصر متوجه آن‌ها است.»

اين تحليگر مسائل راهبردي اظهار کرد: «در حال حاضر هم رسانه‌هايِ وابسته به دولت مصر، اخوان المسلمين را مقصرِ اصلي اين تظاهرات مي‌دانند و سعي مي‌کنند با اين ادبيات با مخالفانِ خود صحبت کنند.»

وي افزود: «برخي با اشاره به رقابت‌هايِ داخليِ دولت که ارکان اصلي آن ارتش، نيروي امنيتي و پليس است، معتقدند که برخي از جريان‌هايِ داخل اين دولت با آقاي السيسي مخالفت‌هايي دارند و درصدد برکناري او هستند. جريانِ محمدعلي بازيچه اين موضوع است.»

وي خاطرنشان کرد: «گمانۀ دوم اين است که آقاي محمدعلي به صورتِ شخصي به ميدان آمده، اما قطعاً قدرت رهبري اين کار و گسترشِ آن را ندارد و بنابراين جريان‌هاي اصليِ مخالف آقاي السيسي يعني اخوان و اسلام خواهانِ مصري از اين موضوع استفاده مي‌کنند و تلاش خواهند کرد که اين تظاهرات را به تظاهراتي پرشور و مستمر تا سقوطِ آقاي السيسي ادامه دهند.»

رئيس پيشين نمايندگيِ ايران در قاهره تأکيد کرد: «با توجه به اين گمانه‌زني‌ها بايد اذعان کرد در هر حال جريانِ آقاي «محمدعلي» نشان داد که مي‌تواند بخش‌هايي از جامعۀ مصر را به ميدان بياورد و شعارها مستقيم عليه آقاي السيسي باشد و اين خط قرمزي بود که دولتِ آقاي السيسي توانسته بود از ابتداي سال‌هاي 93 تا قبل از اين تظاهرات، کنترل کند که چنين اتفاقاتي عليه آقاي السيسي رخ ندهد. اکنون دوباره نيروهايِ پليس و امنيت مانند سال 1392 به خيابان‌ها آمده‌اند و برخي از خيابان‌ها را بسته‌اند و تلاش مي‌کنند با اين جمع که اکثراً افراد نوجوان و جوان هستند برخورد کنند.»

وي با بيان اينکه اين تظاهرات را تظاهراتِ مخالفت با قصرسازيِ آقاي السيسي ناميده‌اند، گفت: «ساخت قصرهاي حکومتي با توجه به وضعيتِ معيشتيِ مردم مصر موردِ انتقاد جدي قرار گرفته است. ضمن اينکه مردم معتقدند آن اقتدار و ابهتي که موردِ انتظارشان بود تا السيسي از مصر در عرصۀ سياست خارجي و منطقه نشان دهد، شاهد نبودند. او جزايرِ تيران و صنافير را به سعودي‌ها داده و از سياست‌هايِ آن‌ها به صورتِ نمايشي حمايت مي‌کند و در نتيجه اين اقدامات باعث شده مصر وجاهتِ خود را در منطقه از دست بدهد.»

دکتر اماني با بيان اينکه در طولِ اين مدت تظاهرکنندگان زيادي دستگير شده‌اند که مخالفانِ عدد آن را 2هزار نفر ذکر کرده‌اند، گفت: «آنچه در دو هفته اخير رخ داد نشان مي‌دهد که نارضايتي‌هايي که در مصر وجود دارد، چه از باب انتقام‌جويي‌هايِ ناشي از کشتار طرفداران مرسي و چه از بابِ وضعيت معيشتي و چه امتيازاتِ خارجي که آقاي السيسي داده است، وضعيتِ بغرنجي را فراهم کرده و هر آن امکانِ ظاهر شدن اين آتش‌هاي زير خاکستر به بهانه‌اي مختلف وجود دارد.»

وي همچنين دربارۀ مواضع و نقشِ احتمالي قدرت‌هاي خارجي در اين ناآرامي‌ها نيز توضيح داد: «بازيگران خارجي در مصر اعم از سعودي‌ها و آمريکايي‌ها انتظاراتي از السيسي دارند که اين انتظارات السيسي را در موقعيتِ خطرناکي قرار داد. قضايايِ جزاير و واگذاري آن‌ها به سعودي‌ها برايِ وجهه مصري‌ها بسيار خفت‌بار بود.»

وي گفت: «اينکه وضعيت اقتصادي مصر به گونه‌اي است که مجبور است از سعودي‌ها کمک بگيرد و به کمک گرفتن از آمريکا اصرار دارد زمينه‌هايِ مداخلات را ايجاد مي‌کند، اما در عين حال تاريخ نشان داده آمريکايي‌ها و ديگر قدرت‌هايي که به دنبالِ استعمار و استثمار هستند هرگاه مهرۀ خود را بلااستفاده ببيند و يا نگهداريِ او را پرهزينه ارزيابي کنند و يا مهرۀ بهتري بيابند مهرۀ قديم‌شان را کنار مي‌گذارند.»

اين ديپلمات پيشين کشورمان اضافه کرد: «از نظر آمريکا که حافظ امنيت رژيم صهيونيستي است، وجود مصر به هم ريخته و نابسامان، بسيار راهبردي است و نه مصر قدرتمندِ دارايِ حکومت مقتدر. بنابراين در اين چارچوب آمريکايي‌ها برايِ اهداف خود قطعاً تلاش مي‌کنند مصر آنقدر به مشکلاتِ داخلي خود گرفتار شود تا به السيسي فشار بياورند که امتيازاتِ بيشتري بدهد؛ براي مثال همراهي نکردنِ مصر در موضوع معامله قرن نشان داد مصري‌ها توان و يا ارادۀ کافي براي حفاظت از منافعشان دارند. بنابراين مي‌کوشند برايِ داشتن عاملِ فرمانبر بي‌چون و چرا از آمريکا، السيسي را دچار لرزش سياسي کنند تا بتوانند امتيازاتِ خود را بگيرند و اهداف خود را دنبال کنند.»

وي با بيان اينکه قدرت‌هايِ خارجي سعي خواهند کرد از اين جريان به نفعِ خود استفاده کنند، يادآور شد: «سعودي‌ها هم در اين چارچوب تلاش مي‌کنند تصوري که بسياري از عهده‌داريِ رياست جهانِ عرب از سوي مصري‌ها دارند، با به زير کشيدنِ مصر و کاهش قدرتِ آن دنبال کنند و جايگاه خود را در اتحاديه عرب ارتقا دهند.»

توضيح:

«گزارشات و تحليل­هاي راهبردي ارائه شده از منابع معتبر داخلي و خارجي صرفاً براي آشنايي و تنوير افکار نخبگان و مديران راهبردي کشور با تحليل­هاي راهبردي روزآمد بوده و لزوماً منطبق با ديدگاه­ها و نظرات دانشگاه عالي دفاع ملي نمي­باشد.»

http://www.aryassc.com/Fa/Default.aspx?cod=10989
بستن   چاپ